Gạt bỏ tâm lý bầy đàn, đưa doanh nghiệp vươn lên thành công 

"Hiện tượng tâm lý bầy đàn trong kinh doanh đã có cách đây mấy thế kỷ.Câu chuyện đàn cừu của lái buôn Panurge trong thi phẩm của văn hào Pháp Francois Rabelais thế kỷ 16; Câu chuyện điên khùng Hoa Tu-lip ở Hà Lan thế kỷ XVII và gần đây nhất là sự sụp đổ của hệ thống tài chính thế giới". GS. Augustine Hà Tôn Vinh đã đưa ra dẫn chứng trong phần mở đầu hội thảo chuyên đề "Tâm lý bày đàn và rủi ro trong kinh doanh" do Công ty IDT và Stellar Management JS company phối hợp với Dự án Money Rain tổ chức ngày 09/06.

Rủi ro từ tâm lý bầy đàn - quá khứ đến hiện tại

Với nhiều năm nghiên cứu giảng dạy về quản trị kinh doanh, từng giữ những chức vụ quan trọng tại các ngân hàng và công ty lớn trên thế giới, Giáo sư Augustine Hà Tôn Vinh đã có sự phân tích, mổ xẻ các vấn đề một cách sâu sắc: từ những câu chuyện về tâm lý bầy đàn trong quá khứ đến hậu quả của tâm lý bầy đàn đối với nền kinh tế hiện đại.

Tâm lý bầy đàn là hiện tượng phổ biến của bất kỳ nền kinh tế nào. Điều đó một phần xuất phát từ áp lực tâm lý quần chúng. Sự đòi hỏi của quá trình hội nhập và hiện tượng toàn cầu hóa; nhu cầu tìm sự thành công nhanh chóng, tìm lợi nhuận ngắn hạn và thỏa mãn tài chính trước mắt; như cầu tìm sự an toàn trong kinh doanh tạo ra một phong cách tư duy theo lối mòn, tâm lý đi theo đám đông hay kiểu kinh doanh theo làn sóng là những biểu hiện và nguyên nhân dẫn đến tâm lý bầy đàn, kinh doanh theo số đông.

Chứng minh cho các luận điểm này, G.S Vinh đã đưa ra những ví dụ điển hỉnh, xác đáng. "Cơn sốt hoa Tu-lip ở Hà Lan" vào thế kỷ XVII là minh chứng đắt giá cho hiện tượng này: giá thỏa thuận của một củ tulip lúc mới xuất hiện đã tăng vọt tới mức bất thường rồi đột ngột xuống dốc, dẫn đến sự phá sản của không ít thương nhân. Dưới góc nhìn khoa học kinh tế, đây được xem là bong bóng đầu cơ đầu tiên được ghi lại trong lịch sử. Tình trạng kinh doanh theo số đông khi đến giai đoạn bão hòa sẽ khiến không ít người lao đao trên bờ vực thẳm. Khủng hoảng kinh tế toàn cầu năm 2008 cũng bắt đầu từ những nguyến nhân này khi các nhà đầu tư nhắm mắt chạy đua theo lợi ích, đầu tư theo số đông.

Giáo sư Vinh đã chỉ ra vấn đề cốt lõi mà mỗi doanh nghiệp, mỗi người quản lý phải rút ra từ những bài học trong lịch sử. Giáo sư khẳng định: nếu không có sự táo bạo, quyết đoán, cách thức sáng tạo thì doanh nghiệp của bạn rất khó đứng vững và phát triển trong thời kỳ khủng hoảng.

Quản lý rủi ro và nhu cầu phát triển của doanh nghiệp

Mỗi doanh nghiệp muốn thành công đều phải xác định ba mục tiêu gắn với những giai đoạn cơ bản: tồn tại trong thời kỳ khủng hoảng kinh tế và tài chính; mục tiêu thúc đẩy doanh nghiệp đi lên và giai đoạn phát triển kinh doanh bền vững.

Trong thời kỳ khủng hoảng và nền kinh tế có nhiều biến động hiện nay, mỗi người chủ doanh nghiệp cần phải có những chiến lược mang tính táo bạo và đặc biệt là đi trước một bước . Theo đánh giá của Giáo sư Vinh, người kinh doanh Việt Nam vẫn mang tâm lý coi thương trường là chiến trường, cá lớn nuốt cá bé. Đó là lối tư duy lỗi thời và tiêu cực. Cổ nhân đã dạy " Thượng sách dùng mưu, trung sách dùng dao, hạ sách dùng binh". Cũng bởi vậy, sự sáng tạo, tư duy vượt trước sẽ đem lại thành công bất ngờ cho doanh nghiệp. Nâng cao tính cạnh tranh chính là phải đi trước đối thủ.

Giáo sư nhấn mạnh đến vai trò của người lãnh đạo đối với sự sống còn của mỗi doanh nghiệp. Thực tế đã cho thấy rằng: quyết định đầu tư hay kinh doanh của những người thành công lớn và bền vững trên thương trường là sự hội tụ của các yếu tố: lòng dũng cảm, cương quyết, sự hiện diện của trí tuệ, kiến thức nhìn xa trông rộng, phong cách làm việc phù hợp và đặc biệt là những quyết định táo bạo đi ngược với tâm lý bầy đàn.

Trước câu hỏi đầy trăn trở: "Doanh nghiệp và các nhà đầu tư phải làm gì để làm gì để tồn tại, phát triển và tạo lập sự bền vững?", Giáo sư Vinh đã vạch ra những giải pháp cốt lõi cho doanh nghiệp. Đó là: cắt giảm chi phí để tập trung tài chính cho chiến lược trọng tâm; điều chỉnh lại các mảng trong hệ thống kinh doanh của doanh nghiệp; chuyển đổi sản xuất; sắp xếp lại bộ phận nhân sự bằng cách thu gọn, tinh giảm, tăng lương cho người tài hoặc đưa ra các chiến lược kinh doanh, hợp tác mới.... Theo ông, mỗi doanh nghiêp tùy theo tình hình phát triển nội bộ và ảnh hưởng khách quan mà có sự lựa chọn, kết hợp giữa các giải pháp để phát triển doanh nghiệp của mình.

Hội thảo kết thúc với sự nhấn mạnh cũng như lời nhắn nhủ tâm huyết của diễn giả đối với người tham dự: Người lãnh đạo và quản lý trong thời đại toàn cầu hóa, ở giai đoạn khủng hoảng là người có lối nhìn hiện đại, tư duy chiến lược, khả năng chuyển đổi và hành động theo hệ thống.